Sot, ndodhemi përballë situatash të rënduara në lidhje me sigurimin e ushqimit mbarënjerëzor.
Nga analiza ekonomiko-financiare, llogaritet që të ardhurat neto nga shitja e prodhimit të grurit prej një ha në zonat fushore ku rendimenti shkon nga 65-70 kv/ha janë të larta. Nga shitja e prodhimit të grurit me një çmim prej 50 lekë/kg realizojmë të ardhura deri në 350000 lekë.
1. Vlerat kulturore
Drithërat, apo cerealet sikundër emërohen sot gjithandej rruzullit, paraqiten me një avantazh tepër të lartë, si në aspektin ekonomik, kulturor, dietik e deri në atë strategjik.
Në këtë grup bimësh, specia e grurit është më superiore, jo vetëm për nga sipërfaqja që mbillet, por edhe nga diversiteti i lartë bio-gjenetik, niveli produktiv dhe cilësitë kimiko-teknologjike. Konsiderohet si bima primare “magjike” midis katër specieve që njeriu ushtron aktivitetin e vet.
Edhe në librat e shenjtë, ajo është quajtur jo vetëm si bimë ushqyese por edhe bekim prej Zotit e që është përdorur në çdo ceremoni mistiko-fetare.
Sot, mbi 80% e popullsisë së globit ushqehet me grurë dhe nënproduktet e tij, duke zhvendosur ndjeshëm orizin. Përdorimi për ditë e më tepër i grurit në racionet ushqimore, po “shkelmon” fort sindromën e miopisë, veçanërisht në popujt e kontinentit aziatik dhe afrikan.
Duke marrë në konsideratë sipërfaqen mbjellëse, evoluimi i prodhimit të kësaj bime ka qenë i mahnitshëm krahasuar me bimë të tjera të këtij grupi. Kjo, falë vëmendjes së njeriut në përmirësimin gjenetik dhe agroteknikën e saj.
Në fillim të shekullit XX, rendimenti në shkallë botërore nuk i kalonte 8.6 kv/ha. Pas 30 vjetësh, ai u rrit me 4-5 kv/ha dhe në fund të vitit 1990, rendimenti.
2. Vlera dietike
Gruri është specia bimore me sipërfaqen mbjellëse më të madhe në rruzullin tokësor, përafërsisht me 250 milionë ha. Nuk ka “copë toke” që nuk “uzurpon” kjo bimë, duke filluar nga Afrika, Amerika, Azia, Europa e deri në Australi dhe Zelandën e Re.
Me grurë ushqehet shumica e popullsisë së globit, falë vlerave të larta dietike që posedon kokrra e grurit dhe konkretisht; proteina deri në 13%, karbohidrate 65-70%, kripëra minerale 1.5-2%, lipide 1.6-2% dhe celulozë 2-2.5%.
Vetë fakti që kjo bimë është kultivuar rreth 8000 vjet p.e.s. në rajonet fertile të Mesopotamisë, Turqisë dhe Palestinës, tregon qartë forcën dhe vitalitetin në shëndetin e njeriut.
Kokrrat e grurit kanë vetinë të ruhen për një kohë të gjatë, pa shumë shpenzime dhe procese përpunuese, duke garantuar si vlerat agronomike, ashtu edhe ato kimiko-teknologjike.
Struktura anatomo-morfologjike dhe fiziko-kimike e kokrrës së grurit iu vjen në ndihmë të gjithë përpunuesve dhe teknologëve në aktivitetin e tyre ekonomiko-financiar, pa përmendur këtu deri në prodhimin e etanolit dhe të maltit për prodhim birre.
Në total, fitimi neto i fermerit nga varianti bluarje do të arrijë në 308000 lekë.
Ky arsyetim ekonomiko-financiar vlen dhe për kultivuesit e zonave kodrinore, por me fitime më të vogla, ndërkohë kur këto tipe tokash në zonat kodrinore nuk janë fort të përshtatshme për kulturat perimore dhe ato intensive.
Duke mos i lënë ngastrat e tokës pa mbjellë, ne mbrojmë tokën nga fenomeni shkatërrues i erozionit, por njëkohësisht përmirësojmë strukturën mekanike të tokës, rritim pjellorinë dhe kthejmë tokat më të përshtatshme dhe për kulturat e tjera bujqësore me kërkesa më të larta për pjellori./ Monitor
