Filmi “The Odyssey”, i cili pati premierën botërore këtë javë dhe ka nisur shfaqjen në kinematë në mbarë botën, është adaptimi më i ri i regjisorit Christopher Nolan i poemës epike të Homerit. Me Matt Damon në rolin e Odiseut dhe një kastë të yjeve të Hollivudit, filmi është xhiruar tërësisht me kamera IMAX 70 mm dhe konsiderohet një nga produksionet më ambicioze të Nolan deri më sot.
Në një intervistë të botuar nga Vulture/New York Magazine, kompozitori fitues i tre çmimeve Oscar, Ludwig Göransson, zbulon se gjatë kërkimeve për krijimin e muzikës së filmit udhëtoi në jug të Shqipërisë për të regjistruar iso-polifoninë shqiptare, një traditë shekullore e mbrojtur nga UNESCO, si edhe tingujt e fyellit të barinjve shqiptarë.

“Shkova në jug të Shqipërisë dhe kalova një javë duke regjistruar një stil të lashtë këndimi të quajtur iso-polifoni, të cilin nuk e kisha dëgjuar kurrë më parë në një film”, citohet të ketë thënë Göransson. Ai shton se në Shqipëri u regjistruan edhe tingujt e fyellit që barinjtë shqiptarë e përdorin prej mijëra vitesh, ndërsa ekipi duhej të përfundonte regjistrimet para orës 18:00, pasi barinjtë zgjoheshin në orën 04:00 për t’u kujdesur për tufat.

Dëshmi për këto regjistrime ka dhënë edhe muzikanti shqiptar Vendim Kapaj, i cili në një postim publik në rrjetet sociale shkruan se më 1 korrik 2025 punoi për rreth pesë orë me Ludwig Göransson dhe ekipin e tij, duke interpretuar me fyell dhe culë dyjare, ndërsa pjesë e regjistrimeve ishte edhe kënga labe.

Sipas Göransson, Christopher Nolan nuk dëshironte një kolonë zanore tradicionale orkestrale për filmin, por një univers tingujsh që të dukej sikur vinte nga vetë Epoka e Bronzit. Për këtë arsye, krahas instrumenteve të lashta si aulos, lira dhe instrumenteve prej bronzi, kompozitori kërkoi edhe tradita muzikore autentike nga vende të ndryshme të Mesdheut.

Përfshirja e iso-polifonisë shqiptare dhe e instrumenteve tradicionale në një produksion hollivudian të kësaj përmase përbën një vlerësim të rëndësishëm për trashëgiminë kulturore shqiptare dhe e sjell atë përpara një audience globale.